Antykoncepcja, o której pamiętasz

Antykoncepcja, o której pamiętasz

Kochani, antykoncepcja to dziś temat bardzo kontrowersyjny, który oprócz rozważań na tle ideologicznym budzi również wiele obaw wynikających z troski o własne zdrowie lub wątpliwości dotyczących skuteczności niektórych metod. Przyczyną tego najczęściej jest zbyt mała wiedza na temat antykoncepcji, dlatego dziś na moim blogu artykuł, który z pewnością wiele Wam wyjaśni i być może skłoni do rozmowy na ten temat ze swoim lekarzem ginekologiem. Autorką artykułu jest wybitna specjalistka zarówno w dziedzinie ginekologii, jak i endokrynologii dr n. med. Małgorzata Bińkowska.

Antykoncepcja, o której pamiętasz

Antykoncepcja – to słowo budzi wiele emocji, co najmniej po części w wyniku niezrozumienia jego pełnego znaczenia. Antykoncepcja oznacza bowiem różnorodne działania, uzasadnione wiedzą medyczną, których celem jest zapobieganie zajściu w ciążę.
Tak więc należy do niej zarówno kalendarzyk małżeński, jak i obserwacja śluzu szyjkowego połączona z pomiarem temperatury ciała oraz te metody, które nazywamy nowoczesną antykoncepcją, a które łączą bardzo wysoką skuteczność z dowolnością czasu podejmowania współżycia w cyklu miesięcznym kobiety.

Nowoczesna antykoncepcja to głównie antykoncepcja hormonalna, złożona z jednego lub dwóch składników hormonalnych.

Jednoskładnikowa antykoncepcja ma za zadanie zablokowanie wszystkich lub co najmniej większej części owulacji (a gdy nie ma komórki jajowej, zajście w ciążę jest niemożliwe), z jednoczasowym zagęszczeniem śluzu szyjkowego, który staje się nieprzepuszczalny dla plemników. Przy tej formie antykoncepcji (tabletka doustna, zastrzyk domięśniowy, implant podskórny, system wewnątrzmaciczny) dochodzi do przejściowego braku miesiączek, okresowo nieregularnych, nieprzewidywalnych plamień lub krwawień.

Dwuskładnikowa antykoncepcja polega na podawaniu małych dawek 2 hormonów, które podobne są do tych wytwarzanych normalnie przez jajnik, co również powoduje zablokowanie dojrzewania komórki jajowej, ale jednocześnie pozwala naśladować zwykły cykl miesiączkowy, gdyż występują comiesięczne, regularne, skąpsze i najczęściej niebolesne krwawienia. Ten rodzaj antykoncepcji dostępny jest w postaci pigułki doustnej, plastra przezskórnego lub pierścienia dopochwowego.

Skuteczność każdej z metod antykoncepcyjnych wyliczana jest jako liczba niepowodzeń, czyli ciąż, do których jednak doszło wśród 100 kobiet stosujących daną metodę przez cały rok. Jest to tak zwany wskaźnik Pearle’a.

Niestety nic nie jest doskonałe, a zwłaszcza nasza natura

„Nobody is perfect” mówiło przesłanie cudownej filmowej komedii. Choć teoretycznie skuteczność współczesnej antykoncepcji sięga prawie 100 proc., to w praktyce jest niestety nieco niższa. Dzieje się tak dlatego, że to my popełniamy błędy – zapominamy o łyknięciu jednej lub kilku pigułek, robimy zbyt długą przerwę pomiędzy kolejnymi opakowaniami, zdarzają się nam kłopoty żołądkowo–jelitowe i tabletka nie ulega właściwemu strawieniu, bądź stosujemy leki, które niekorzystnie wpływają na jej działanie. Stąd rozbieżność pomiędzy skutecznością teoretyczną, a więc sytuacją idealną a codzienną rzeczywistością. Różnica jest tym większa, im bardziej metoda wymaga systematyczności i precyzji w jej stosowaniu. W tej sytuacji łatwiej może dojść do popełnieniu błędu w jej stosowaniu. Stąd rosnąca popularność metod „niecodziennych” – plaster antykoncepcyjny działa tak samo jak pigułka, ale zmieniamy go zaledwie co tydzień i ryzyko błędu, czyli zapomnienia maleje wielokrotnie w ciągu jednego miesiąca. Zamiast pigułki łykanej każdego dnia, najczęściej przez 21 kolejnych dni, mamy 3 plastry zmieniane co tydzień, jeszcze dodatkowo z tolerancją zapasowego dnia, gdybyśmy jednak zapomniały o jego zamianie. Łatwo zapamiętać, że dniem zmiany plastra ma być na przykład niedziela, godzina naklejenia nowego plastra nie ma już znaczenia. W czwartym tygodniu następuje podobna przy pigułce i plastrze tygodniowa przerwa, w czasie której występuje krwawienie. Jeśli chcemy zablokować miesiączkę, bo właśnie jesteśmy na wakacjach, spędzamy czas na górskiej wędrówce, pod namiotem, na jachcie lub gdziekolwiek indziej, możemy wydłużyć czas przyjmowania tabletek lub plastrów (po uprzedniej konsultacji z lekarzem, bo zasada nie dotyczy wszystkich preparatów), rozpoczynając od razu kolejne ich opakowanie lub bez zwykłej przerwy przykleić czwarty, a następnie kolejne plastry. Aby być pewnym skuteczności takiego postępowania ważne jest tylko, by przerwa w stosowaniu preparatu antykoncepcyjnego nie przekroczyła tygodnia.

Jak zachować się, gdy zapomniałyśmy o łyknięciu pigułki?

Jeśli to była tylko jedna pigułka, powinno się przyjąć ją jak najszybciej, co oznacza użycie 2 tabletek jednego dnia i dalej pamiętać o regularnym stosowaniu. Możemy być wówczas pewne jej skuteczności.

Jeżeli zapomniałyśmy o 2 tabletkach w ciągu pierwszych dwóch tygodni, powinnyśmy przyjąć po 2 tabletki przez 2 kolejne dni. Dodatkowe zabezpieczenie przez 7 dni jest wskazane, gdy do błędu doszło w pierwszym tygodniu łykania pigułki, a jeśli pigułka miała najmniejszą dawkę hormonu (20 mikrogramów etynyloestradiolu, co możemy sprawdzić na opakowaniu), dla pełnego bezpieczeństwa warto sięgnąć po antykoncepcję doraźną (tabletkę po stosunku). Jeżeli nie przyjęłyśmy 2 tabletek w ostatnim tygodniu lub 3 tabletek w jakimkolwiek czasie należy stosować dodatkowe zabezpieczenie przez tydzień i bez zwykłej przerwy rozpocząć kolejne opakowanie. Jak widać, aby pigułka była wysoce skuteczna, musi być stosowana regularnie, z wielką systematycznością. Dla nabrania nawyku sięgania po pigułkę pomocny może być sygnał przypominający w telefonie lub zegarku. Nie jest to, jak widać, najlepsza metoda dla kobiet roztargnionych i zabieganych, nie sprawdza się w sytuacjach stresu i dużych zmian w życiu.

Schemat naklejania plastra antykoncepcyjnego raz w tygodniu jest łatwiejszy i w dużo mniejszym stopniu obarczony ryzykiem błędu.
Opóźnienie przyklejenia kolejnego plastra do 2 dni nie zmniejsza zabezpieczenia przed ciążą. Dopiero, jeśli zapomniałyśmy zmienić plaster przez dłuższy czas, łącznie ponad 9 dni, konieczne jest dodatkowe zabezpieczenie przed ciążą przez tydzień i natychmiastowe rozpoczęcie nowego opakowania. Plaster powinien być naklejany na zdrową i suchą skórę ramienia, podudzia, podbrzusza czy pośladka. Należy unikać uprzedniej aplikacji kremu czy mleczka nawilżającego, nie przyklejać plastra tuż po kąpieli na rozgrzaną skórę. Jeśli plaster nie przylega do skóry w całości lub jego brzeg nieznacznie się odkleja można go poprawić, lub zamienić na nowy.

Warto zmieniać miejsce przyklejania plastra, by nie doprowadzić do podrażnienia skóry. Tworzącą się wzdłuż krawędzi plastra ciemną otoczkę można zmyć olejkiem mineralnym, ale nie spirytusem salicylowym, który wywoła zaczerwienienie skóry.

Hormony z plastra uwalniają się przez skórę bezpośrednio do krwi, omijają przewód pokarmowy i nie wywołują tak zwanego efektu pierwszego przejścia przez wątrobę. Oznacza to, że zaburzenia żołądkowo-jelitowe, niestrawności, błędy dietetyczne niemają wpływu na jego skuteczność antykoncepcyjną.
Jest kilka innych metod antykoncepcyjnych, które cechuje równie wysoka skuteczność i podobne bezpieczeństwo. Warto zastanowić się razem z naszym ginekologiem nad wyborem metody dla nas najlepszej i najwygodniejszej, którą z łatwością i przekonaniem będziemy stosować do czasu zmiany życiowych planów.

Zbliżają się wakacje

To czas pierwszych wspólnych wyjazdów, poznawania siebie poza rutyną codziennej nauki czy pracy, zawierania nowych znajomości.
Ważne jest, by kierując się częściej sercem niż rozumem, być odpowiedzialnym za siebie i partnera, myśląc zarówno o zdrowiu, jak i zabezpieczeniu przed ciążą wtedy, gdy nie jest ona jeszcze pożądana. Jeśli korzystamy już z antykoncepcji, pamiętajmy o zaopatrzeniu się w receptę na kolejne opakowania u naszego ginekologa, możemy bowiem mieć problemy z zakupem, przebywając w odległym miejscu.

Zastanówmy się wspólnie, co będzie najbardziej wygodne – pigułka, plaster a może jeszcze inna metoda, zwłaszcza gdy wypadamy z rytmu codziennych zdarzeń, zasypiamy i budzimy się później, zmieniamy strefy czasowe i klimatyczne, kosztujemy nowych smaków i potraw, częściej sięgamy po piwo czy kieliszek wina.
Zawsze warto wziąć ze sobą dodatkowe opakowanie na czas podróży, plaster może się odkleić, pigułki mogą się zagubić. Jak wszystkie leki, tak i środki antykoncepcyjne najlepiej mieć w bagażu podręcznym. Pamiętajmy, że walizka oddana do luku bagażowego może się odnaleźć dopiero po kilku dniach, a podstawowe leki i kosmetyki mogą być trudne do kupienia.

Nowoczesna antykoncepcja została zaliczona do największych osiągnięć zdrowia publicznego XX wieku. Korzystajmy z jej zalet, unikając niepożądanej ciąży, świadomie i odpowiedzialnie decydując się na macierzyństwo, gdy będziemy na nie fizycznie i psychicznie gotowe, by dziecko było wynikiem wyboru, a nie przypadku.

Kochani, antykoncepcja to temat niezwykle ważny, zwłaszcza teraz w wakacje, kiedy jest w nas o wiele więcej spontaniczności niż w ciągu całego roku, a rozsądek niestety bardzo często przegrywa z chwilowym uniesieniem i letnim roztargnieniem. Konsekwencje wakacyjnych igraszek mogą czasem odwrócić nasze życie do góry nogami i zburzyć nasze marzenia i plany, które tak pieczołowicie układaliśmy w głowie. Pomyślcie o tym i nie zapomnijcie porozmawiać również z Waszymi dorastającymi i dorosłymi już córkami. Nie wstydźcie się i nie odkładajcie tego na później, bo potem może być już za późno, na taką rozmowę.


Tagi: antykoncepcja wakacje pigułka plaster ciąża

Zobacz też

Top Five

Komentarze